Elektrikli araç aldınız ya da almayı düşünüyorsunuz; istasyona vardığınızda kabloyu takacak mısınız, aracın kendi kablosunu mu kullanacaksınız, üstelik "CCS", "Type 2", "CHAdeMO" gibi isimler ne anlama geliyor? Kısa cevap şu: Türkiye'de satılan neredeyse her yeni elektrikli otomobilde Type 2 (AC, yavaş-orta hız) ve CCS2 (DC, hızlı) soketi bir arada bulunur — yani elektrikli araç şarj soketleri tipleri konusunda pratikte iki isim öğrenmeniz yeterli.

Bu rehberde soket tiplerini, hangi gücü desteklediklerini, gerçek şarj sürelerini ve Türkiye'deki yaklaşık maliyetleri karşılaştırıyoruz.

Önce temel ayrım: AC mi, DC mi?

Soket tipini belirleyen şey aslında kablodan geçen akımın cinsidir.

AC (alternatif akım) şarj: Şebekeden gelen alternatif akım, aracın içindeki dönüştürücüye (on-board charger) gider. Aracın içindeki bu ünite genellikle 7,4 kW, 11 kW veya 22 kW ile sınırlıdır. Yani istasyon 22 kW verse bile aracınızın dönüştürücüsü 11 kW ise 11 kW alırsınız. Bu, kullanıcıların en sık yaşadığı "istasyon yavaş şarj ediyor" yanılgısının ana sebebidir.

DC (doğru akım) şarj: Dönüştürme işi istasyonun içinde yapılır, akım doğrudan bataryaya gider. Aradaki darboğaz kalktığı için 50 kW'tan 350 kW'a kadar güçler mümkün olur. Hızlı şarj istasyonları bu yüzden büyük, soğutmalı ve pahalı cihazlardır.

Özetle: Type 2 = AC tarafı, CCS2 = DC tarafı. CCS2 zaten Type 2'nin altına iki büyük DC pimi eklenmiş halidir.

Type 2 (Mennekes): Türkiye'nin AC standardı

Type 2, Avrupa Birliği'nin zorunlu kıldığı AC şarj standardıdır ve Türkiye de bu standardı takip eder. Yedi pimli, bir kenarı düz yuvarlak bir konnektördür.

Kaç kW verir?

Tek fazlı 32 A: yaklaşık 7,4 kW
Üç fazlı 16 A: yaklaşık 11 kW
Üç fazlı 32 A: yaklaşık 22 kW

Evlerin çoğunda tek faz elektrik vardır; bu nedenle ev tipi duvar şarj ünitelerinin büyük kısmı 7,4 kW ile çalışır. Üç faz aboneliği olan konutlarda ve iş yerlerinde 11–22 kW mümkündür.

Gerçekte ne kadar sürer?

60 kWh'lik bir batarya için kaba hesap (%10'dan %100'e, yaklaşık 54 kWh enerji):

7,4 kW ile → yaklaşık 7,5 saat
11 kW ile → yaklaşık 5 saat
22 kW ile → yaklaşık 2,5 saat (aracın dönüştürücüsü 22 kW destekliyorsa)

Buradaki kritik nokta: piyasadaki birçok popüler model 11 kW ile sınırlıdır. 22 kW AC destekleyen model sayısı görece azdır. AC şarj, "aracın park ettiği süre boyunca doluyor olması" mantığıyla çalışır — AVM, otopark, ofis ve konut için doğru çözümdür.

Type 2'de kablo kimde?

Türkiye'deki AC istasyonların çoğu prizli (soketli) tiptir; yani kabloyu siz taşırsınız. Yeni araçların standart donanımında bu kablo genellikle bulunur, bulunmuyorsa Type 2–Type 2 kablo ayrıca alınmalıdır. Bagajda bir kablo taşımak, AC istasyonların büyük kısmını kullanılabilir hâle getirir.

CCS2 (Combo 2): Hızlı şarjın standardı

CCS2, Type 2'nin altına eklenen iki kalın DC piminden oluşur. Türkiye'deki DC hızlı şarj istasyonlarının neredeyse tamamı CCS2'dir ve bu istasyonlarda kablo cihaza sabittir, kendi kablonuzu taşımanız gerekmez.

Güç aralıkları sahada şöyle görünür:

50–60 kW: ilk nesil DC istasyonlar, hâlâ yaygın
90–180 kW: bugün en çok kurulan aralık
250–360 kW: yeni nesil, genellikle çift soketli ve otoyol güzergâhlarında

Elektrikli araç şarj soketleri tipleri arasında en hızlı sonuç veren seçenek budur: 150 kW bir istasyonda, uygun bir araçla %20'den %80'e yaklaşık 25–30 dakikada çıkmak mümkündür.

Neden yazan kW'ı hiç göremiyorum?

Çünkü DC şarj sabit hızda ilerlemez. Batarya doluluğu arttıkça araç akımı kendisi kısar — buna şarj eğrisi denir. %80'den sonra hız belirgin şekilde düşer; bu yüzden yol planlamasında %80'e kadar şarj edip devam etmek, %100'ü beklemekten neredeyse her zaman daha hızlıdır.

Hızı etkileyen diğer faktörler:

Batarya sıcaklığı: Soğuk havada batarya ısınana kadar güç sınırlanır. Kış sabahlarında aynı istasyondan daha düşük kW almanız normaldir.
Aracın DC limiti: Bazı modeller zaten en fazla 50–100 kW çekebilir. 180 kW istasyon bu limiti değiştirmez.
Paylaşımlı soketler: Bazı DC ünitelerde iki soket aynı güç modülünü paylaşır; iki araç aynı anda bağlıysa güç bölünebilir.

Diğer soket tipleri: CHAdeMO, Type 1 ve GB/T

CHAdeMO: Japon kökenli DC standardı. Türkiye'de ağırlıkla eski nesil Nissan Leaf gibi araçlarda karşımıza çıkar, tipik gücü 50 kW civarındadır. Yeni istasyon yatırımlarında CHAdeMO soketi giderek azalıyor; ikinci el bir Japon model alacaksanız güzergâhınızdaki CHAdeMO soket durumunu önceden kontrol etmekte fayda var.

Type 1 (J1772): Beş pimli, Kuzey Amerika kökenli AC soketi. Türkiye'ye gelen eski bazı ithal araçlarda bulunur. Type 1–Type 2 kablo ile Türkiye'deki AC istasyonlardan faydalanılabilir, fakat tek fazla sınırlı olduğu için 7,4 kW üstüne çıkamaz.

GB/T: Çin'in kendi standardı. Çin menşeli markalar Avrupa ve Türkiye pazarına araçlarını Type 2 + CCS2 ile ürettiği için, Türkiye'de sıfır alınan bir Çin modelinde GB/T soketiyle karşılaşmazsınız. Yalnızca doğrudan Çin pazarından gelen bireysel ithal araçlarda sorun olur.

Tesla: Türkiye dahil Avrupa'da Tesla araçları CCS2 kullanır; Supercharger ağı da CCS2 kablosu ile çalışır. Kuzey Amerika'daki farklı Tesla soketi (NACS) Türkiye'yi ilgilendirmez.

Karşılaştırma tablosu

Soket tipi	Akım	Tipik güç	60 kWh batarya (%20→%80)	Türkiye'de durum	Kablo
Type 2	AC	7,4 – 22 kW	1,6 – 4,9 saat	Standart, çok yaygın	Genelde kullanıcıda
CCS2	DC	50 – 360 kW	~20 – 45 dakika	Hızlı şarjın standardı	Cihaza sabit
CHAdeMO	DC	~50 kW	~45 dakika	Azalıyor, eski araçlar	Cihaza sabit
Type 1	AC	~7,4 kW	~4,9 saat	Nadir, ithal eski araçlar	Adaptörlü kablo
GB/T	AC/DC	Değişken	—	Türkiye'de kullanılmıyor	—

Süreler ideal koşullar içindir; sıcaklık, batarya durumu ve aracın limitine göre değişir.

Türkiye'de maliyet: AC mi DC mi daha ekonomik?

2026 yılı itibarıyla Türkiye'de kamuya açık şarj tarifeleri operatöre, lokasyona ve güncel elektrik fiyatına göre değişmekle birlikte kabaca şu aralıklardadır:

AC (Type 2): yaklaşık 11–14 TL/kWh
DC (CCS2): yaklaşık 14–18 TL/kWh

Tarifeler sık güncellendiği için kesin rakam her zaman operatörün uygulamasında görünen fiyattır.

Ne anlama geldiğini somutlaştıralım. Ortalama bir elektrikli otomobil 1 kWh ile yaklaşık 5–6 km gider. Buna göre:

100 km yolculuk ≈ 17–20 kWh
AC ile maliyet ≈ 190–280 TL
DC ile maliyet ≈ 240–360 TL

Aynı mesafeyi 100 km'de 7 litre yakan benzinli bir araçla gitmek, litre 50 TL üzerinden yaklaşık 350 TL tutar. Yani DC hızlı şarj bile benzine göre avantajlıdır; rutin şarjını AC ile yapan bir kullanıcı için fark daha da açılır.

Pratik strateji: Günlük şarjı AC'de (ev, ofis, AVM otoparkı) yapın, DC'yi yolculuk ve acil durum için kullanın. Bu, hem bütçeyi hem batarya sağlığını korur.

Bir de "işgaliye" konusu var

Şarjınız bittikten sonra aracı soketten çekmezseniz birçok operatör işgaliye (meşguliyet) ücreti uygular; genellikle belirli bir muafiyet süresinden sonra dakika başına işler ve özellikle DC istasyonlarda uygulanır. Amaç ceza kesmek değil, sırada bekleyen sürücüye soketi açmaktır. Şarj tamamlandığında uygulamadan bildirim gelir; aracı zamanında çekmek en ucuz alışkanlıktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracımda CCS2 var ama istasyonda sadece Type 2 soketi görüyorum, şarj edebilir miyim? Evet. CCS2 soketi zaten üst kısmında Type 2'yi barındırır. Type 2 kablonuzu takıp AC hızında (7,4–22 kW arası, aracınızın limitine göre) şarj edebilirsiniz. Tersi geçerli değildir: yalnızca Type 2 AC girişi olan bir araç DC istasyondan faydalanamaz.

CCS2'den Type 2'ye ya da CHAdeMO'ya adaptör kullanabilir miyim? DC tarafında adaptör kullanımı önerilmez. DC şarj sırasında araç ile istasyon arasında sürekli bir haberleşme vardır; araya giren sertifikasız bir adaptör hem şarjın başlamamasına hem de ciddi ısınma riskine yol açabilir. AC tarafında Type 1–Type 2 kabloları ise standart bir çözümdür ve güvenle kullanılır.

Sürekli DC hızlı şarj bataryaya zarar verir mi? Modern bataryalar ve sıvı soğutmalı yönetim sistemleri DC şarja göre tasarlanmıştır; arada bir hızlı şarj sorun değildir. Ancak günlük rutini tamamen DC üzerine kurmak, özellikle sıcak havalarda ve sürekli %100'e kadar doldurmakla birleştiğinde uzun vadede kapasite kaybını hızlandırabilir. Yaygın öneri: günlük kullanımda %20–%80 aralığında kalmak ve mümkün olduğunca AC tercih etmek.

22 kW istasyona bağlandım ama araç 11 kW çekiyor, istasyon mu arızalı? Büyük ihtimalle hayır. Aracınızın içindeki AC dönüştürücü 11 kW ile sınırlıdır ve istasyon bu limiti aşamaz. Aynı şekilde tek fazlı bir bağlantıda 22 kW istasyon da yaklaşık 7,4 kW verir. Aracınızın ruhsatında veya teknik dokümanında "AC şarj gücü" değerini kontrol edebilirsiniz.

Sonuç

Elektrikli araç şarj soketleri tipleri kulağa karmaşık gelse de Türkiye'de pratik tablo sade: Type 2 ile her yerde AC şarj yapabilirsiniz, CCS2 ile hızlı şarj istasyonlarını kullanırsınız. Bagajınızda bir Type 2 kablo bulundurmak AC ağının büyük kısmını açar; yol planlarken de güzergâhınızdaki DC istasyonun kaç kW olduğuna ve aracınızın DC limitine bakmanız yeterlidir. Geri kalan her şey — şarj eğrisi, soğuk hava etkisi, %80 kuralı — birkaç yolculuk sonunda kendiliğinden oturan alışkanlıklar.

Türkiye genelinde 50'den fazla lokasyonda 850'yi aşkın Type 2 ve CCS2 soketiyle hizmet veren ADZE Charge ağındaki en yakın istasyonu adze.com üzerinden görebilirsiniz.

Elektrikli Araç Şarj Soketleri Tipleri: CCS ve Type 2 Arasındaki Fark Ne?