Elektrikli araç aldınız, sıra evin duvarına takılacak şarj cihazında — ve karşınıza çıkan ilk soru şu: 7 kW mı, 11 kW mı, 22 kW mı? Kısa cevap: çoğu Türkiye evi için doğru tercih 11 kW'tır, çünkü daha yüksek güç genellikle aracınızın değil, evinizin elektrik altyapısının ve aracın içindeki şarj ünitesinin sınırına takılır. Bu yazıda ev şarj cihazı seçimi yaparken 7kW 11kW 22kW arasındaki farkı; faz yapısı, gerçek şarj süreleri, kurulum maliyeti ve apartman prosedürleri üzerinden tek tek açıyoruz.

Önce şu üç sayı ne anlama geliyor?

AC (alternatif akım) şarjda güç, çok basit bir çarpımın sonucudur: gerilim × akım × faz sayısı. Türkiye'de şebeke gerilimi faz başına 230 V, trifaze sistemlerde fazlar arası 400 V'tur.

3,7 kW — Monofaze, 16 amper. En temel seviye.
7,4 kW ("7 kW" diye anılan) — Monofaze, 32 amper. Tek fazdan çekilebilecek pratik üst sınır.
11 kW — Trifaze, faz başına 16 amper.
22 kW — Trifaze, faz başına 32 amper.

Buradaki kritik ayrım şu: 7,4 kW ile 11 kW arasındaki fark sadece "biraz daha hızlı" değil, altyapı sınıfı değişikliğidir. 11 kW ve üzeri için evinizde trifaze (üç fazlı) elektrik aboneliği olmak zorundadır. Türkiye'deki konutların büyük bölümü, özellikle daire tipi meskenler, monofaze aboneliğe sahiptir. Müstakil evler, villalar ve bazı yeni site projeleri trifazedir.

Karşılaştırma tablosu: güç, süre, menzil

Aşağıdaki hesaplar 60 kWh kullanılabilir bataryalı bir araç ve %10 → %80 doluluk (yaklaşık 42 kWh enerji) varsayımıyla yapılmıştır. AC şarjda kablo ve dönüşüm kayıpları nedeniyle gerçek süreler tabloya yaklaşık %5-10 eklenerek düşünülmelidir. Menzil kazanımı, ortalama 18 kWh/100 km tüketim üzerinden hesaplanmıştır.

Özellik	3,7 kW	7,4 kW	11 kW	22 kW
Faz yapısı	Monofaze	Monofaze	Trifaze	Trifaze
Akım (faz başına)	16 A	32 A	16 A	32 A
%10→80 şarj (60 kWh)	~11,5 saat	~5,7 saat	~3,8 saat	~1,9 saat
Saatte kazanılan menzil	~20 km	~41 km	~61 km	~122 km
Gece 8 saatte eklenen	~30 kWh	~59 kWh	~88 kWh	(sınır araçta)
Trifaze abonelik gerekir mi	Hayır	Hayır	Evet	Evet
Araç desteği	Hepsi	Hepsi	Çoğu model	Az sayıda model

Tablodaki en önemli satır sonuncusu. 22 kW'lık bir duvar ünitesi alıp, aracınız 11 kW ile sınırlıysa cihaz 11 kW verir — fazlası duvarda kalır, ödediğiniz fark boşa gider.

Aracınız gerçekten kaç kW alabiliyor?

AC şarjda hızı belirleyen asıl bileşen, aracın içindeki OBC (On-Board Charger / araç içi şarj ünitesi)'dir. Duvardaki cihaz ne kadar güçlü olursa olsun, tavan bu ünitenin kapasitesidir.

Pazardaki genel tablo şöyle:

Çoğu güncel elektrikli otomobilin AC şarj kapasitesi 11 kW seviyesindedir.
Bazı giriş segmenti ve şehir içi modeller 7,4 kW ile sınırlıdır.
22 kW AC alabilen model sayısı görece azdır; genellikle üst donanım paketlerinde opsiyon olarak sunulur.
Bazı plug-in hibritler ise 3,7 kW gibi çok daha düşük değerlerde kalır.

Cihazı sipariş etmeden önce yapmanız gereken tek şey var: aracınızın teknik föyünde "AC şarj gücü" veya "onboard charger" satırına bakın. Bu tek satır, 7kW 11kW 22kW kararınızın yarısını sizin yerinize verir.

Not: DC hızlı şarj (istasyonlardaki 60-180 kW üstü üniteler) tamamen ayrı bir sistemdir ve araç içi ünitesini baypas eder. Evdeki AC gücünüz, istasyonda ne kadar hızlı şarj olacağınızı etkilemez.

Evinizin altyapısı: monofaze mi, trifaze mi?

Ev şarj cihazı seçimi 7kW 11kW 22kW tartışmasının Türkiye'ye özgü kilit noktası burası.

Nasıl anlarsınız? Elektrik sayacınıza ve dağıtım panonuza bakın. Panoda ana şalter tek kutupluysa ve sayaçta tek faz girişi varsa monofazesiniz. Üç fazlı sistemlerde pano girişinde genelde dört kablo (üç faz + nötr) ve daha geniş bir ana şalter bulunur. Emin değilseniz elektrik faturanızdaki abone bilgilerine bakabilir ya da bir elektrik teknisyenine 5 dakikada tespit ettirebilirsiniz.

Trifazeye geçmek mümkün mü? Evet, bölgenizdeki dağıtım şirketine başvurarak abonelik tipini değiştirebilirsiniz. Ancak bu; proje onayı, sayaç değişimi, bina kolon hattının uygunluğu ve ek bağlantı bedeli anlamına gelir. Kolon hattı yetersizse iş ciddi bir tadilata dönüşebilir. Bu yüzden apartman dairelerinde çoğu kullanıcı için pratik çözüm 7,4 kW monofaze cihazda kalmaktır.

Mevcut sigorta gücünüz yeterli mi? Sık atlanan bir nokta: 7,4 kW'lık bir şarj cihazı, saatlerce kesintisiz 32 amper çeker. Evde aynı anda klima, fırın ve elektrikli ısıtıcı çalışıyorsa ana sigorta atabilir. Bunun çözümü, dinamik yük dengeleme (load balancing) destekli bir cihaz seçmektir: cihaz evin toplam tüketimini ölçer ve şarj gücünü otomatik kısarak sigortanın atmasını engeller. Bu özellik, güç sınıfını yükseltmekten çoğu zaman daha değerlidir.

Maliyet tarafı: cihaz, kurulum, elektrik

Toplam maliyet üç kalemden oluşur ve çoğu kişi sadece birincisine bakar.

1. Cihaz. Türkiye pazarında duvar tipi AC şarj üniteleri, özelliklere göre geniş bir bantta fiyatlanıyor. Genel eğilim: 7,4 kW ile 11 kW arasındaki fiyat farkı görece küçük, 22 kW'a geçişte fark açılıyor. Fiyatı asıl belirleyen güç değil, akıllı özellikler: OCPP protokol desteği, yük dengeleme, kullanıcı kimlik doğrulama (RFID/uygulama), enerji ölçümü (MID sertifikalı sayaç) ve entegre kablo.

2. Kurulum. Panodan cihaza çekilecek kablo mesafesi, kablo kesiti, ayrı sigorta ve kaçak akım rölesi, topraklama kontrolü, kanal/kırım işçiliği. Panodan 5 metre uzaktaki bir garaj ile bahçenin öbür ucundaki otopark arasındaki maliyet farkı, cihaz fiyatını geçebilir. Teklif alırken kablo mesafesini mutlaka belirtin.

3. Elektrik. Türkiye'de mesken tarifesi kademeli uygulanır: aylık belirli bir tüketim eşiğinin üzerindeki kWh'ler daha yüksek birim fiyattan faturalanır. Elektrikli araç, tipik bir hanenin aylık tüketimini kolaylıkla ikiye katlayabildiği için neredeyse kesin olarak üst kademeye taşır. Yani evde şarjın gerçek birim maliyeti, faturanızdaki düşük kademe fiyatı değil, üst kademe fiyatıdır. Hesabınızı yaparken güncel faturanızdaki üst kademe kWh birim fiyatını referans alın; EPDK tarifeleri dönemsel olarak güncellendiği için sabit bir rakam vermek yanıltıcı olur.

Apartmanda ve sitede şarj cihazı kurulumu

Müstakil evde iş teknik; apartmanda iş hukuki.

Ortak alanda (otopark, bahçe, kolon hattı) yapılacak tesisat, Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına girer ve yönetim kurulu / kat malikleri kararı gerektirir. Kararın hangi çoğunlukla alınacağı, tesisatın niteliğine ve yönetim planınıza göre değişir; başvurudan önce yöneticinizle ve gerekirse bir avukatla netleştirin.

Pratikte işi kolaylaştıran üç yaklaşım:

Ayrı sayaç: Tüketimin ortak elektrikten değil, sizin hattınızdan ölçülmesi itirazların çoğunu bitirir.
Kullanıcı doğrulamalı cihaz: RFID kart veya uygulama ile kilitlenen cihaz, "başkası kullanıyor" endişesini ortadan kaldırır.
Ortak altyapı planı: Sitede birden fazla elektrikli araç varsa, tek tek kablo çekmek yerine yük yönetimli çoklu bir sistem kurgulamak uzun vadede hem ucuz hem de kolon hattı açısından güvenlidir.

Güvenlikte pazarlık yapılmayacak maddeler

Şarj, evinizdeki en uzun süreli yüksek akım işlemidir. Şu üç madde opsiyonel değildir:

Ayrı bir devre ve sigorta. Şarj cihazı başka prizlerle aynı hattı paylaşmamalıdır.
Doğru kaçak akım koruması. Cihaz, DC kaçak akım tespiti (6 mA) içermiyorsa panoda Tip B rölesi gerekir. Kurulumu yapan teknisyene bunu açıkça sorun.
Ölçülmüş topraklama. Özellikle eski binalarda topraklama direncinin ölçülmesi şarttır.

Ayrıca standart bir prizden ("granny kablo" ile) düzenli şarj yapmayın. 10-16 amper akımı saatlerce taşımak için tasarlanmamış priz ve tesisatlar, ev şarjında yaşanan ısınma sorunlarının başlıca kaynağıdır. Acil durum çözümüdür, günlük rutin değil.

Hangi profile hangi güç?

Günde 40-60 km yapan, apartmanda oturan sürücü: 7,4 kW fazlasıyla yeter. Gece 8 saatte yaklaşık 59 kWh — çoğu bataryayı boştan tama yakın doldurur.
Müstakil ev, trifaze mevcut, günde 100 km+: 11 kW. Fiyat farkı küçük, gelecekteki ikinci araca hazırlık sağlar.
Aracı gün içinde birkaç kez kullanan, kısa sürede doldurması gereken (ticari kullanım, filo): 22 kW — ancak yalnızca aracın OBC'si destekliyorsa.
Plug-in hibrit sahibi: 3,7 kW yeterlidir; batarya kapasitesi zaten küçüktür.

Sıkça Sorulan Sorular

22 kW cihaz alsam, ileride alacağım araç için hazır olmaz mıyım? Teorik olarak evet, ama pratikte pazar 11 kW etrafında standartlaştı ve bu durumun yakın vadede değişmesi beklenmiyor. Üstelik 22 kW, trifaze abonelik ve daha kalın kablo demek. "İleride lazım olur" gerekçesiyle ödenen fark, çoğu kullanıcıda karşılığını bulmuyor. Bu bütçeyi yük dengeleme ve enerji ölçümü gibi özelliklere ayırmak daha mantıklı.

11 kW cihazı monofaze evime takabilir miyim? Hayır. 11 kW tanım gereği üç fazlı bir yükü paylaştırır. Bazı cihazlar monofaze bağlandığında otomatik olarak 7,4 kW'a düşerek çalışır, ancak bu durumda 11 kW'lık cihaza ödediğiniz fark işlevsiz kalır. Cihaz seçiminden önce abonelik tipinizi kesinleştirin.

Evde şarj, istasyonda şarjdan ne kadar ucuz? Ev tarifesi genellikle daha düşüktür, ancak fark çoğu kişinin sandığı kadar büyük değildir — çünkü ev şarjı sizi mesken tarifesinin üst kademesine taşır. Gerçekçi karşılaştırma için faturanızdaki üst kademe birim fiyatını kullanın. Öte yandan evde AC şarj 4-6 saat sürerken, halka açık DC istasyonlarda aynı enerji 30-45 dakikada alınır; karar yalnızca fiyat değil, zaman meselesidir.

Şarj cihazı elektrik faturamı ne kadar artırır? Basit hesap: aylık kilometreniz × tüketiminiz. Ayda 1.500 km yapan, 18 kWh/100 km tüketen bir araç ayda yaklaşık 270 kWh demektir. Bunu faturanızdaki üst kademe birim fiyatla çarpın; ortaya çıkan rakam, aynı mesafeyi benzinle gitmenin maliyetiyle karşılaştırmanız gereken sayıdır.

Sonuç

Ev şarj cihazı seçiminde doğru sıralama şudur: önce aracınızın AC kapasitesine, sonra evinizin faz yapısına, en son cihazın etiketindeki kW rakamına bakın. Bu sıralamayı tersine çevirenler, ya kullanamayacakları güce para ödüyor ya da altyapısının kaldırmadığı bir cihazı iade ediyor. Türkiye'deki tipik kullanım profilinde 7,4 kW yeterli, 11 kW ideal, 22 kW ise çoğu kullanıcı için gereksizdir — ve bu üçünün de üzerinde, yük dengeleme ile güvenli kurulum her zaman daha belirleyicidir.

Evde şarjı çözdükten sonra yolda kalan kısım için, ADZE Charge'ın Türkiye genelindeki 50'yi aşkın lokasyonunda 850'den fazla soketi AC ve DC seçenekleriyle hizmet veriyor.

Ev Şarj Cihazı Seçimi: 7 kW, 11 kW ve 22 kW Arasındaki Fark Ne?